Vajinal Mantar
Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Vajinal mantar nedir?

Vajinal mantar, özellikle Candida albicans isimli mantar hücrelerinin yol açtığı, vajinada bulunan vulvada kaşıntı, akıntı ve tahrişe sebep olan bir enfeksiyon türüdür.

Çoğu zaman basit bir ilaç ya da bitkisel tedavi ile ortadan kalkar. Ancak kimi zaman sık tekrar eder, ilaçlara direnç gelişir, kronik mantar enfeksiyonu haline gelir ve kadının yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir.

Belirtileri nelerdir?

Kadınlar yaşamları boyunca en az bir defa vajinal mantarla karşı karşıya kalır. Vajinal mantar şu belirtilerle kendini gösterir:

• Vajinal bölgede yanma
• Vajina ve çevresinde kaşıntı
• Alışılmadık yoğun beyaz bir akıntı
• Sık idrara çıkma ve idrar yaparken yanma
• Vajina bölgesinde ağrı, kızarıklık, şişlik ya da döküntü
• Cinsel ilişki sırasında ağrı

Vajinal mantar neden olur?

Vajinal mantarın nedeni Candida albicans adlı maya hücresidir. Stres, bağışıklık sorunları, hijyen eksikliği, sabun gibi ürünler, ilaçlar ve dar giyim gibi nedenlerle normalde vajinal florada bulunan bu maya hücresi çoğalır ve vajinadaki bakteri dengesini bozar, bu da vajinada mantar enfeksiyonuna neden olur.

Vajinal mantarın nedenleri şunlardır: Stres, gebelik, bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar, antibiyotik kullanımı, bazı doğum kontrol hapları, yanlış hijyen, genital temizliğin yanlış yapılması, intim likit denilen florayı bozan sabunların kullanılması, sıkı dar naylon iç çamaşırı kullanımı, havuz ve deniz sonrası ıslak mayo ile kalmak.

Nasıl teşhis edilir?

Vajinal mantar teşhisinde Kadın Hastalıkları ve Doğum doktorunun akıntıyı görmesi ve buna göre değerlendirme yapması büyük önem taşır. Bu nedenle adet olunmayan bir dönemde kadın doğum masasında doktor değerlendirmesi büyük önem taşır. Doktor gerek görürse kültür, smear testi yapar.

Nasıl tedavi edilir?

Vajinal mantarın tedavisi antifungal ilaçlarla yapılır. Hijyen kurallarına dikkat edilmesi, maya enfeksiyonuna neden olan ilaç, naylon çamaşır, dar giyim gibi risk faktörlerinden de kaçınılması vajinal mantarı önlemeye yardım eder.

Unutulmamalıdır ki ilaçlar geçici ya da kısmen çözüm sağlar; kalıcı ve sürekli sağlık ve tedavi için kadının kendini tanıması, hijyen kurallarına dikkat etmesi ve vajinal mantar enfeksiyonuna neden olan durumlardan uzak durması gerekir.

Vajinal mantar tedavisinde kullanılan yöntemler; vajinal mantar krem tedavisi, vajinal mantar fitil tedavisi, vajinal mantar hapı, vajinal mantar doğal bitkisel tedavileri olarak sıralanabilir.

VAJİNAL MANTAR İLE İLGİLİ SIK SORULAN SORULAR

Vajinal mantar akıntısı nasıl anlaşılır?

Hastadan hastaya farklılıklar gösterebilmekle birlikte vajinal mantar akıntısı çoğu zaman;

• Beyaz krem rengindedir.
• Kimi zaman krem gibi kıvamlı olabilir.
• Çökelek, peynir kesiği gibi pütür pütür olabilir.
• Vajinal mantar genellikle kokulu akıntı yapmamakla birlikte nadir de olsa ekşimsi bir koku olabilir.

Vajinal mantar bulaşıcı mıdır?

Vajinal mantar tuvalet, hamam, sauna gibi ortak kullanım alanları ve cinsel birliktelik yolu ile bulaşabilir.

Vajinal mantar kaşıntısına ne iyi gelir?

Vajinal mantar kaşıntısında öncelikle vajinal krem tedavisi ve vajinal mantarın bitkisel tedavi yöntemleri tercih edilmelidir. Ancak vajinal mantar kaşıntısında sadece krem kullanmak ya da bitkisel tedavi uygulamak çoğu zaman tek başına çözüm sağlamaz; çünkü enfeksiyon vajinanın iç kısmından kaynaklanmaktadır.

• Eğer vajinal mantar enfeksiyonu olan kadın cinsel yönden aktif ise fitil tedavisi
• Daha önce cinsel birliktelik yaşamamış ise vajinal mantar hapı olarak adlandırılan ağızdan alınan ilaç tedavisi kullanmak gerekir.
• Tedaviye destek olarak vajinal mantar kremleri kullanılır.
• Ayrıca doğal ve bitkisel tedavi seçenekleri de tedaviye destek olarak kullanılabilir.

Vajinal mantar tedavi edilmezse ne olur?

Vajinal mantar hastalığı tedavi edilmezse makata, kalçalara yayılım gösterebilir. Tedavide daha da geç kalınırsa kronik bir enfeksiyon halini alabilir. Bu nedenle tüm hastalıklarda olduğu gibi erken teşhis ve tedavi vajinal mantar enfeksiyonları için de önemlidir.

Vajinal mantar tedavisi için hangi doktora gidilmelidir?

Genellikle yaz aylarında görülen vajinal mantar için Kadın Hastalıkları ve Doğum doktoruna gidilmelidir. Genelde hastanın şikâyetleriyle tanı konulabilmektedir; ancak gerekirse doktor ek tetkikler isteyebilir.

Vajinal mantar fitil tedavisi gerekli midir? Nasıl yapılır?

Cinsel yönden aktif hastalarda vajinal mantar fitil tedavisi öncelikle tercih edilmelidir. Fitil kullanımı vajinal mantar tedavisinde oldukça etkilidir. Lokal olarak etki gösterir, yani gereksiz yere tüm vücuda ilaç dağılmaz, etki etmez, karaciğere zararı olmaz. Çoğu zaman kısa süreli bir tedavi ile çözüme gidilir.

Fitiller tercihen gece yatarken vajinaya hazneye bir eldiven ile yağlı bir krem vasıtası ile olabildiğince ilerletilir.

Vajinal mantarda fitil tedavisi sonrası akıntı bir miktar artış gösterebilir, yanma hissi olabilir, vajinal fitilin bir kısmı dışa çıkabilir. Yaşanan bu durumların hepsi normaldir.

Vajinal mantar hapı kimlere önerilir?

• Çocuklarda görülen vajinal mantar enfeksiyonlarında
• Cinsel yönden aktif olmayan kadınlarda
• Vajinismus sorunu olan hastalarda
• Vajinal fitil tedavisi ve vajinal krem tedavisi ile tedavi olamayan hastalara
• Kronik vajinal mantar enfeksiyonu olan kadınlara vajinal mantar tedavisi önerilir.

Vajinal mantar doğal bitkisel yöntemler ile tedavi edilebilir mi?

Hastaların çoğu vajinal mantarı evde tedavi etme eğilimindedir. Bu nedenle bugüne kadar çok farklı doğal bitkisel tedavi yöntemleri denenmiştir.

Bazı çalışmalarda hastanın vajinal mantar tedavisinde sirke kullanılarak tedavi edildiği ifade edilmektedir. 2017 yılında Altern. Ther. Health Med dergisinde yayınlanan bir olgu sunumunda 32 yaşında, mantar enfeksiyonu olan, evli, 5 yıldır ilaçlara yanıt vermeyen, kronik vajinal mantar enfeksiyonu olan hastaya elma sirkesi ile tam bir tedavi imkânı sağlandığı belirtilmiştir. Sözü edilen yayın ışığında elma sirkesi vajinal mantar enfeksiyonlarının tedavisinde faydalı olabilir ve denenebilir.

Ancak istenmeyen yan etkiler, kullanım şeklinin kolay olmaması, reçete ile eczaneden alınan ilaçlar gibi standart belli bir dozunun olmaması ve doğal ve bitkisel tedavilerin sağlık bakanlığı tarafından onaylanmamış olması nedenleri ile vajinal mantar tedavisinde doğal ve bitkisel tedaviler ilaç tedavilerine tamamlayıcı ya da destek tedavi olarak denenebilir.

Doğal ve bitkisel tedavinin istenmeyen yan etkileri ortaya çıkabilir. Bu gibi sorunlar yaşandığı zaman mutlaka zaman kaybetmeden mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Vajinal mantar ameliyatı var mıdır?

Vajinal mantar enfeksiyon hastalığıdır, ilaçla tedavi edilir. Vajinal mantar ameliyatı yoktur.

Vajinal mantar bol su içerek tedavi edilebilir mi?

Vajinal mantar enfeksiyonları idrar yollarını etkileyebilir. İdrar yaparken yanma sızı ve sık idrara çıkmaya neden olabilir. Bu şikâyetlerin önlenmesi ve tedavisinde günde en az 2 litre su içmek, bol sıvı tüketmek faydalıdır. Ancak tek başına su içmek vajinal mantarın tedavisini kesin olarak sağlamaz.

Vajinal mantar diyeti var mıdır?

İnsan vücudu bir bütündür. Uyku, beslenme alışkanlıkları, stres ve spor bağışıklık sistemini doğrudan etkiler. Bağışıklık sisteminin kötü olması ve şeker hastalığına yatkınlık vajinal mantar enfeksiyonlarının sık ve uzun süreli olmasına neden olur.

Vajinal mantar enfeksiyonu geçiren hastaların bağışıklık sistemini güçlendirici bol vitaminli (özellikle C) sebze ve meyveleri tüketmeleri, doğal, az işlenmiş yemekleri tercih etmeleri, fast food gibi sağlıksız ürünlerden ve tatlı, yağlı, pasta, kek, kurabiye, aşırı tatlı meyveler, dondurma gibi kan şekerini yükselten gıdalardan uzak kalmaları tedaviye katkı sağlayacaktır.

Hamilelikte vajinal mantar neden olur? Gebelikte vajinal mantar tedavisi nasıl yapılır?

Tüm kadınlarda olduğu gibi hamilelerde vajinal mantar enfeksiyonu olabilir. Hatta hormonların değişmesi ile vajinal flora değişir. Kadın hamilelikte vajinal mantara daha yatkın hale gelir. Özellikle düşük riski olan ve bu nedenle vajinal fitil, krem kullanan gebeler vajinal mantar enfeksiyonuna daha sık yakalanır. Hamilelikte vajinal mantar tedavisinde ağızdan alınan ilaçlar tercih edilmez. Tek kullanımlık, bebeğe zarar vermeyen vajinal fitiller ve kremler tercih edilmelidir.

Gebelikte sık vajinal mantar enfeksiyonu var ise kültür testi yapılmalı ve gebelik diyabeti açısından kan testleri yapılmalıdır.

Bebeklerde vajinal mantar ve bebeklerde vajinal mantar tedavisi

Bebeklerde vajinal mantar enfeksiyonu kimi zaman görülebilir.

• Başka nedenlerle kullanılan antibiyotikler
• Bebek bezinin uzun süre değiştirilmemesi
• Alerjik bebek bezi kullanımı
• İyi durulanmamış bebek çamaşırları
• Ya da kullanılan sabunlar bebeklerde ve kız çocuklarında vajinal mantar enfeksiyonuna yol açabilir.

Tedavisinde bebeğe zararı olmayan krem tedavisi uygun olur.

Emziren annelerde vajinal mantar tedavisi nasıldır?

Vajinal mantar kremi emziren anneler için ideal tedavilerden birisidir. Vajinal mantar hapı tedavisi emziren annelerde önerilir. Gerekirse fitil tedavisi yapılabilir.

Diyabet vajinal mantar enfeksiyonuna neden olur mu?

Diyabet hastalığında kan şekeri takibi ve kontrolü çok önemlidir. Bunun için de sağlıklı beslenme ve spor önemlidir. Kadın Hastalıkları ve Doğum doktorunun önerdiği diyabet ilaçları düzenli ve zamanında alınmalıdır.

Uzun süre kan şekeri yüksek seyreden diyabet hastalarında vajinal mantar enfeksiyonlarında artış görülür. Ayrıca diyabetik hastalarda geçmeyen ve tekrarlayan vajinal mantar enfeksiyonuna daha sık rastlanır. Bu nedenle tekrarlayan vajinal mantar sorunu olan hastalarda diyabet yönünden de inceleme gereklidir.

Kronik ya da geçmeyen vajinal mantar neden olur?

Vajinal mantara sebep olan etken ortadan kaldırılmadığı sürece enfeksiyon geçmez ya da sık tekrar eder. Bu nedenle vajinal mantara neden olan altta yatan rahatsızlık ne ise bunun önlenmesi veya yapılmaması öncelikle önemlidir.

Kronik veya geçmeyen vajinal mantar enfeksiyonu olan hastalarda;

• Ayrıntılı muayene
• Kültür ve smear testleri alınması
• Diyabet yönünden inceleme yapılması
• Bağışıklık sistemini olumsuz etkileyen bir hastalık olup olmadığını anlamak için kan sayımı, idrar testi, vitamin eksikliği testleri ve HIV gibi viral enfeksiyon varlığı tespiti için gerekli testler yapılması önemlidir.

Vajinal mantar neden tekrarlar?

Vajinal mantara neden olan mikroorganizma sürekli olarak vücutta bulunur. Yani dışardan enfeksiyon almaya gerek yoktur. Candida adı verilen bu mikroorganizma fırsat bulunca veya gerekli koşullar oluşunca hızlı bir şekilde çoğalmaya başlar ve vajinal mantara neden olur. Bu nedenle bağışıklık sisteminin zayıf düşmesinin önlenmesi vajinal mantarın tekrarlamasının önlenmesinde büyük önem taşır.

Vajinal mantar cinsel ilişkide acıya neden olur mu?

Vajinal mantar cinsel sağlık bakımından önemlidir. Tahriş ve kızarıklığa neden olur. Bu nedenle ciltte çatlaklar oluşur, ödem meydana gelir. Bunlar da cinsel ilişkide acıya sebep olur.

Vajinal mantar âdet gecikmesine neden olur mu?

Vajinal mantar hastalığı âdet gecikmesine neden olmaz.

Vajinal mantar varken âdet olmak zararlı mıdır?

Vajinal mantar varken âdet olmak çözüm sağlamaz. Yani vajinal mantar âdet olunca geçmez. Belki âdet süresince geçici bir rahatlama olabilir; ama çoğu zaman oluşan nem ve sık ped değiştirmeye bağlı olarak acı, batma, yanma hissi artar.

Vajinal mantar varken âdet olmanın diğer bir sorunu da tedavi için kullanılan fitil tedavisine ara vermek gerekir. Âdet döneminde vajinal mantar fitil tedavisine ara verilmelidir. Âdet bitiminde tedaviye kalınan yerden devam edilir.

Vajinal mantar yumurtalık ağrısı yapar mı?

Cinsel sağlık bakımından oldukça önemli olan vajinal mantarda yumurtalık ağrısı yaşanmamaktadır.

Vajinal mantar gebeliğe engel midir?

Tek başına vajinal mantar gebelik oluşmasına engel olmaz. Ancak cinsel birliktelik esnasında acı, yanma, batma olursa gebelik için gerekli olan sağlıklı birliktelik gerçekleşmeyebilir.

Vajinal mantar kısırlık yapar mı?

Vajinal mantar hastalığı kısırlık yapmaz.

Vajinal mantar kendiliğinden geçer mi?

Birçok enfeksiyon hastalığında olduğu gibi kişinin bağışıklık sistemi güçlü ise ve vajinal mantara neden olan neden ortadan kalkmışsa vajinal mantar kendiliğinden geçebilir. Ancak bu, çoğu kez uzun zaman alır. Kimi zaman bu bekleme süreci içinde hastalık daha da ilerleyebilir. Bu nedenle vajinal mantar varsa kendiliğinden geçmesi beklenmemelidir.

Vajinal mantar makata bulaşır mı?

Vajinal mantar zamanında tedavi edilmez ise ya da kortizonlu kremler kullanılırsa makata bulaşabilir ve yayılım gösterebilir.

Vajinal mantar varken denize girilebilir mi?

Vajinal mantar varken denize girilir, sakıncası yoktur; ancak deniz sonrası duş alınmalı, ıslak mayo ile kalınmamalı, dış genital bölge iyice kurulanmalı ve kuru rahat çamaşırlar giyilmelidir.

Vajinal mantar rahim ağzı kanserine yol açar mı?

Vajinal mantar ile rahim ağzı kanseri arasında ilişki yoktur. Vajinal mantar rahim ağzı kanseri yapmaz.

Antibiyotik kullanımı vajinal mantara neden olur mu?

Antibiyotik kullanımı vajinal mantara sıklıkla neden olur. Bu nedenle gereksiz yere antibiyotik kullanımından kaçınılmalıdır.

Vajinal mantar erkekten geçer mi?

Mantar enfeksiyonu nemi sever. O nedenle kadınlarda daha sık gözükür. Cinsel birliktelik esnasında erkeğe geçebilir; ancak erkekte kadındaki gibi yoğun belirti vermeyebilir.

Erkeklerde mantar belirtileri nelerdir?

Mantar enfeksiyonu erkekte çoğu zaman belirti vermez. En çok görülen belirtisi dış genital bölgede kaşıntı, kızarıklık ve pul pul cilt dökülmeleridir. Akıntı çoğu kez yoktur. Tahriş, kaşımaya bağlı ciltte çatlaklar oluşur ise acı hissi de vardır.

Vajinal mantar nasıl bulaşır?

• Özellikle cinsel birliktelik sonrası bulaşma olabilir.
• Ortak kullanılan havlu çamaşırlar
• Ortak kullanım alanları (tuvalet, sauna hamam) diğer bulaş yollarıdır.

Vajinal mantar ağrı yapar mı?

Genel olarak vajinal mantar ağrıya neden olmaz; ancak eşlik eden idrar yolu enfeksiyonu varsa idrar yaparken sızı ve kasık ağrısı görülebilir.

Vajinal mantar ne kadar sürede geçer?

Vajinal mantar uygun tedavi edilirse 1-2 gün içinde şikayetler azalmaya başlar, 7-10 gün içinde tam bir iyileşmenin olması beklenir.

Kaynak

Memorial web sitesi Sağlık Kütüphanesi